2026/05/06

Indarrak eta esfortzuak habeetan

Habeak Interaktiboak

🏗️ Habeak Interaktiboak

Ikasi habeetan indarrak eta momentuak kalkulatzen, pausoz pausu

1. Modulua

Bi euskarridun habe

Karga puntual

Aktibo

2. Modulua

Karga banatua

Karga uniformea

Aktibo

3. Modulua

Habe txertakaria

Kontsola

4. Modulua

Habe jarraitua

Euskarri anizkoitzak

📖 Teoria

⚙️ Praktika

Webquest saIAkera

WebQuest: Motorren Termodinamika - Mugikortasunaren Etorkizuna

Termodinamika Aplikatua: Bihotz Mekanikoa

Batxilergoko WebQuest-a - Teknologia eta Ingeniaritza

Eraginkortasunaren Dilema

Imajinatu "EkoGarraioa S.L." enpresako aholkulari teknikoen taldeko kideak zaretela. Enpresa logistiko honek bere ibilgailu-flota berritu nahi du eta erabaki garrantzitsu bati aurre egin behar dio: zein motor-teknologia da egokiena flota berrirako?

Alde batetik, lau aldiko motorrak (4T) dira merkatuan nagusi beren oreka eta fidagarritasunagatik. Bestetik, bi aldiko motorrak (2T) oraindik paregabeak dira pisu-potentzia erlazioan eta sinpletasun mekanikoan tresna arin eta makineria espezifikoarentzat.

Zuen erronka bi sistemak zorroztasun zientifikoarekin aztertzea da: Zein da jasangarriagoa? Zeinek galtzen du energia gutxiago? Nola eragiten dute onarpen- eta ihes-zikloek karbono-aztarnan? Enpresaren etorkizun operatiboa zuen analisi teknikoaren mende dago.

Ikaskuntza Helburuak

Proiektu honen amaieran, gai izango zarete:

Ziklo termodinamikoa ulertzea: Otto zikloaren faseak (Onarpena, Konpresioa, Lehertzea/Hedapena eta Ihesa) bi konfigurazioetan bereiztea.
Egitura-analisia: Osagai nagusiak (balbulak vs. lumbrerak, aurre-konpresio karterra) eta haien funtzio mekanikoa identifikatzea.
Eraginkortasunaren ebaluazioa: Errendimendu termikoa eta erregai-kontsumo espezifikoa kalkulatu eta konparatzea.
Ingurumen-inpaktua: Gas kutsatzaileen emisioak (CO, NOx) eta 2T motorretako olio-nahastearen arazoa aztertzea.
Pentsamendu kritikoa: Datu objektiboetan oinarrituta, aplikazio bakoitzerako teknologia optimoa hautatzea.

Azken Produktua

Aditu talde gisa, Txosten Tekniko Digital Interaktibo bat (multimedia PDFa edo Genially/Canva aurkezpena) aurkeztu behar duzue, aztertutako motorren bideragarritasun teknikoa azaltzeko.

Taldeko Rolak:

Analista Teknikoa
Presio-bolumen diagramen eta ziklo termodinamikoen arduraduna.

Ingurumen-ikertzailea
Emisio-datuak, lubrifikazioa eta Euro araudiak aztertzen ditu.

Errendimendu-estratega
Pare-kurbak, potentzia eta energia-eraginkortasuna konparatzen ditu.

Diseinatzaile Digitala
Informazioa modu bisual, argi eta erakargarrian maketatzen du.

Arrakasta-kriterioak: Txostenak konparazio-taulak, taldeak sortutako edo moldatutako funtzionamendu-eskemak eta datu numerikoetan oinarritutako azken gomendioa jaso behar ditu.

Urratsak

Dokumentazio Fasea: Ikertu oinarrizko funtzionamendua. Erabili "Baliabideak" fitxako estekak pistoia, balbulak eta lumbrerak nola mugitzen diren ulertzeko.
Simulazioa eta Datuak: Erabili simulagailu interaktiboak gasen garbiketaren (barrido) aldeak ikusteko. Ohartu zergatik 2T motorrak zikloa 360°-tan betetzen duen eta 4T-ak 720°-tan.
Analisi Konparatiboa: Sortu abantaila eta desabantailen taula bat, alderdi hauek landuz: Lubrifikazioa, Kontsumoa, Konplexutasun Mekanikoa, Pisua eta Emisioak.
IA eta Web 2.0 Erabilera: ChatGPT bezalako tresnak erabili ditzakezue errendimendu-datuak bilatzeko edo IA sortzailea (DALL-E) motor futuristen kontzeptuak bistaratzeko. (IA erabiltzea aitortu behar da).
Idazketa eta Diseinua: Integratu guztia azken aurkezpenean.
Kritika Eraikitzailea: Talde bakoitzak bere ondorioak aurkeztuko ditu gelan, gainerakoen feedbacka jasotzeko.

Kontsulta Materiala

Ebaluazio Errubrika

Kriterioa	Bikain (10-9)	Ona (8-7)	Nahikoa (6-5)	Nahikoa gabe (<5)
Zorroztasun Teknikoa	Zikloak eta osagaiak zehaztasun osoz azaltzen ditu.	Zikloak ulertzen ditu baina terminologian akats txikiak ditu.	Funtzionamendua modu azalean deskribatzen du.	Ez ditu 2T eta 4T motorrak argi bereizten.
Analisi Konparatiboa	Datu tekniko eta grafiko konparatiboen erabilera bikaina.	Ondo konparatzen du baina sakontasuna falta zaio datuetan.	Oinarrizko aldeak aipatzen ditu datuetan oinarritu gabe.	Ez du konparazio koherenterik egiten.
Talde-lana	Rolak argi definituta eta sinergia nabaria taldean.	Rolak zehaztuta baina edukien integrazio eskasa.	Bakoitzak berea egin du, koherentzia handirik gabe.	Ez dago talde-lanaren ebidentziarik.
Ikus-komunikazioa	Diseinu profesionala, originala eta eskema propioak.	Garbia eta antolatua, baliabideak ondo erabiltzen ditu.	Diseinu arrunta, testu gehiegi eta irudi gutxi.	Desordenatua eta ikus-erakargarritasunik gabea.
Pentsamendu Kritikoa	Jasangarritasunean oinarritutako argumentazio bikaina.	Erabakiak arrazoi logikoekin justifikatzen ditu.	Ondorioak ez daude aurreko datuekin ondo lotuta.	Ez dago hausnarketarik ez eta erabaki-hartzerik.

Energia-Trantsiziorantz

Errekuntza-motorren barne-muinak aztertu ondoren, saihetsezinezko galdera bat sortzen da: Ba al dute tokirik motor hauek 2050. urtean?

2T motorrak desagertzen ari diren bitartean (ingurumen-inpaktuagatik) eta 4T motorrak gero eta konplexuagoak diren bitartean emisioak murrizteko, mundua elektrifikaziorantz doa. Hala ere, erregai sintetikoek (e-fuels) eta hidrogenoak bigarren bizitza bat eman diezaiekete.

Gaur ikasitakoa ez da mekanika soilik; gaur egungo ingeniaritzak ezaguna denaren optimizazioaren eta erabateko haustura teknologikoaren artean zergatik egiten duen dar-dar ulertzeko oinarria da.

Egiaztatu zure ezagutzak

1. 4T motor batean, zein fasetan egiten du gasak lanik handiena pistoi gainean?

Konpresioan
Hedapenean (Lehertzean)
Onarpenean

2. Zergatik kutsatzen du gehiago 2T motor batek, normalean, 4T motor batek baino?

Titaniozko balbulak erabiltzen dituelako.
Olioa erregaiarekin batera erretzen delako.
Ziklo luzeagoa duelako.

3. 4T motor batek ziklo osoa osatzen du kigüeñalaren bira bakoitzeko (360°).

Egia
Gezurra

Justifikazioa: 4T motorrak bi bira (720°) behar ditu 4 faseak osatzeko.

4. Ordenatu Otto zikloaren faseak (idatzi 1, 2, 3, 4):

Onarpena: | Ihesa: | Konpresioa: | Hedapena:

5. Lotu kontzeptua bere ezaugarriarekin:

4T Karterra:

2T Karterra:

2026/05/05

Mekanika

Mekanismoen Simulagailua

⚙️ Mekanismoen eta Mugimendua Transmititzeko Simulagailua

Batxilergoa · Teknologia eta Ingeniaritza I · Euskal Curriculum-a (Dekretu 76/2023)

⚙️ Gurpil-hortzdunak

Sarrerako datuak

Z₁ — Gurpil motrizaren hortz-kopurua (pinoiа)

Z₂ — Gurpil eraginpekoaren hortz-kopurua

n₁ — Sarrerako biraketa-abiadura [b/min]

Formulak

i = Z₂ / Z₁ = n₁ / n₂
n₂ = n₁ · Z₁ / Z₂  [b/min]
ω = n · 2π / 60  [rad/s]

Transmisio-erlazioa (i)—

Irteerako biraketa-abiadura n₂ [b/min]—

Abiadura angeluarra ω₁ [rad/s]—

Abiadura angeluarra ω₂ [rad/s]—

Biraketa-noranzkoa—

🔄 Poleak eta Uhala

Sarrerako datuak

d₁ — Polea motrizaren diametroa [mm]

d₂ — Polea eraginpekoaren diametroa [mm]

n₁ — Sarrerako biraketa-abiadura [b/min]

Formulak

i = d₂ / d₁ = n₁ / n₂
n₂ = n₁ · d₁ / d₂  [b/min]
v_uhala = π · d₁ · n₁ / 60000  [m/s]

Transmisio-erlazioa (i)—

Irteerako biraketa-abiadura n₂ [b/min]—

Uhalaren abiadura lineala [m/s]—

Biraketa-noranzkoa—

🔗 Kateak eta Zirkuilu-hortzdunak

Sarrerako datuak

Z₁ — Pinoiaren hortz-kopurua (motriза)

Z₂ — Kate-gurpilaren hortz-kopurua

p — Kate-urratsa [mm]

n₁ — Sarrerako biraketa-abiadura [b/min]

Formulak

i = Z₂ / Z₁ = n₁ / n₂
n₂ = n₁ · Z₁ / Z₂  [b/min]
v_katea = Z₁ · p · n₁ / 60000  [m/s]

Transmisio-erlazioa (i)—

Irteerako biraketa-abiadura n₂ [b/min]—

Katearen abiadura lineala [m/s]—

Biraketa-noranzkoa—

⚙️⚙️ Tren Konposatua

1. Bikotea (Z₁ → Z₂)

Z₁ (motriза)

Z₂ (eraginpekoa)

2. Bikotea (Z₃ → Z₄) — ardatz berean Z₂rekin

Z₃ (motriза)

Z₄ (eraginpekoa)

Sarrerako datuak

n₁ — Sarrerako biraketa-abiadura [b/min]

Formulak

i_total = i₁ · i₂ = (Z₂/Z₁) · (Z₄/Z₃)
n₄ = n₁ / i_total  [b/min]
n₂ = n₁ · Z₁/Z₂  ;  n₃ = n₂  (ardatz bera)

i₁ (1. bikotea)—

i₂ (2. bikotea)—

i_total—

n₂ = n₃ [b/min]—

n₄ — Irteerako biraketa-abiadura [b/min]—

🔩 Pinoiа eta Kremaliera

Sarrerako datuak

Z — Pinoiaren hortz-kopurua

m — Modulu metrikoa [mm]

n — Pinoiaren biraketa-abiadura [b/min]

Formulak

d = m · Z  [mm]  (primitiboko diametroa)
v = π · d · n / 60000  [m/s]
Lasterketa/biraka = π · d  [mm]

Primitiboko diametroa d [mm]—

Kremalieraren abiadura lineala [m/s]—

Lasterketa biraka bakoitzeko [mm]—

🔁 Biela-Manibela Mekanismoa

Sarrerako datuak

r — Manibelaren besoa (erradioa) [mm]

L — Bielaren luzera [mm]

n — Manibelaren biraketa-abiadura [b/min]

Formulak

C = 2 · r  [mm]  (lasterketa totala)
ω = n · 2π / 60  [rad/s]
v_max ≈ ω · r  [m/s]

Lasterketa totala C [mm]—

Abiadura angeluarra ω [rad/s]—

Gehienezko abiadura lineala [m/s]—

Ziklo-maiztasuna [Hz]—

📐 Espeka eta Jarraitzailea

Kama zirkularra — sarrerako datuak

r_base — Oinarrizko erradioa [mm]

r_max — Gehienezko erradioa [mm]

θ_igokera — Igoera-angelua [°]

n — Espekaren biraketa-abiadura [b/min]

Formulak

h = r_max − r_base  [mm]  (gehienezko eskualdaketa)
ω = n · 2π / 60  [rad/s]
T = 60 / n  [s]  (periodo)

Gehienezko eskualdaketa h [mm]—

Abiadura angeluarra ω [rad/s]—

Periodoa T [s]—

Maiztasuna [Hz]—

2026/04/24

Kontrol sistemak

Kontrol Bloke Diagrama Sortzailea

Hautatu egoera bat, definitu aldagaiak eta sortu zure diagrama automatikoki.

1 · Egoera

2 · Aldagaiak

3 · Diagrama

Hautatu modelatu nahi duzun sistema:

Kontrol-estrategia

u(t) = f( error(t), perturbazio_neurtua(t) )

Ureztaketa = (Hezetasuna < Ataria) ∧ (¬Argi bizia)

Diseinua aztertzen…